استفاده از علائم ایمنی در محیط‌های کاری؛ زبان هشدار برای حفظ جان

• admin-koncrete
• ساخت و ساز, ساختمان
• 0

مقررات ملّي ساختمان مجموعهاي است از ضوابط فني، اجرايي و حقوقي لازم الرعايه در طراحي،نظارت و اجراي عمليات ساختماني اعم از تخريب، نوسازي، توسعه بنا، تعمير و مرمت اساسي، تغيير كاربري و بهرهبرداري از ساختمان كه به منظور تأمين ايمني، بهرهدهي مناسب، آسايش، بهداشت وصرفه اقتصادي فرد و جامعه وضع ميگردد.در كشـور ما و در كنار مقررات ملّي ساختمان، مـدارك فنـي ديگر از قبيل آييننامه هاي ساختماني، استانداردها و آيين كارهاي ساختمانسازي، مشخصات فني ضميمه پيمانها و نشريات ارشادي و آموزشي توسط مراجع مختلف تدوين و انتشار مييابد كه گرچه از نظر كيفي و محتوايي حايز اهميت هستند، اما با مقررات ملّي ساختمان تمايزهاي آشكاري دارند.آنچه مقررات ملّي ساختمان را از اين قبيل مدارك متمايز ميسازد، الزامي بودن، اختصاري بودن و سازگار بودن آن با شرايط كشور از حيث نيروي انساني ماهر، كيفيت و كميت مصالح ساختماني، توان اقتصادي و اقليم و محيط ميباشد تا از اين طريق نيل به هدفهاي پيشگفته ممكن گردد. در حقيقت مقررات ملّي ساختمان، مجموعهاي از حداقلهاي مورد نياز و بايدها و نبايدهاي ساخت وساز است كه با توجه به شرايط فني و اجرائي و توان مهندسي كشور و با بهرهگيري از آخرين دستاوردهاي روز ملّي و بين المللي و براي آحاد جامعه كشور، تهيه و تدوين شده است.
اين وزارت خانه كه در اجراي ماده 33 قانون نظام مهندسي و كنترل ساختمان وظيفه تدوين مقررات ملّي را به عهده دارد، از چند سال پيش طرح كلي تدوين مقررات ملّي ساختمان را تهيه و به مرحله اجرا گذاشته است كه براساس آن، شورايي تحت عنوان «شوراي تدوين مقررات ملّي ساختمان» با عضويت اساتيد و صاحبنظران برجسته كشور به منظور نظارت بر تهيه و هماهنگي بين مباحث از حيث شكل، ادبيات، واژه پردازي، حدود و دامنه كاربرد تشكيل داده و در كنار آن «كميتههاي تخصصي» را، جهت مشاركت جامعه مهندسي كشور در تدوين مقررات ملّي ساختمان زير نظر شورا به وجود آورده است. 

علائم ايمني (تعاريف و نحوه کاربرد)

علايم و تابلوهای ایمنی، علائمی هستند که توسط تابلو، رنگ، علامت نورانی (روشنایی) یا علائم صوتی، ارتباط کلامی  یا علائم ناشی از حرکت دست، توصیه ها و اطلاعاتی درباره ایمنی عمومی و بهداشت کار را انتقال میدهد که شامل تابلوها و علائم تصویری، علائم نورانی، علائم نوری، علائم صوتی، علائم کلامی و علائم ایمنی با حرکات دست میگردند. 

علائم هشدار دهنده خطر به چه شکل میباشد؟

علائم هشداردهنده خطر در خیابان‌ها معمولاً به شکل تابلوها، چراغ‌ها و علائم دیداری و شنیداری هستند که راننده یا عابر را از شرایط خطرناک مطلع می‌کنند. این‌ها می‌توانند شامل تابلوهای هشدار مثل «پیچ خطرناک»، «عبور عابر پیاده»، «سرعت مجاز»، خط کشی‌های خاص روی جاده، چراغ‌های چشمک‌زن، و صدای آژیر یا زنگ در مکان‌های پرخطر باشند. اصلش این است که هر نشانه‌ای که توجه شما را جلب کند و هشدار بدهد، علامت خطر است و باید سرعت را کم کنید، بیشتر مراقب باشید یا حتی توقف کنید تا از تصادف یا حادثه جلوگیری شود.

هدف: هدف از تهیه و تدوین این آیین‌نامه، استاندارد سازی و ساماندهی انواع علائم ایمنی در قالب تابلوهای‌ علائم و اتیکت های ایمنی در کلیه کارگاه ها و محیط های کاری می‌باشد، به نحوی که در هر محلی که این علائم نصب می‌شوند، معانی مشابهی را به اذهان القا نمایند. این آیین نامه نحوه طراحی، کاربرد و استفاده از علائم ایمنی را مشخص می‌نماید.

دامنه شمول: دامنه کاربرد آیین نامه علائم ایمنی در کارگاه های مشمول قانون کار می‌باشد که در این مقررات سعی شده کلیه علائم ایمنی عمومی کاربردی در کارگاه ها تحت پوشش قرار گیرد تا با بکارگیری آنها بتوان تا حد امکان خطراتی که ممکن است در محیط‌ های کاری وجود داشته‌ باشد را به کارگران و عموم افرادی که به نحوی در آن محیط حضور می‌یابند، گوشزد نمود.

تعاریف: مفاهیم و تعاریف برخی از اصطلاحات بکاررفته در متن این آیین‌نامه به شرح ذیل می‌باشد:

1. تابلوی علائم ایمنی: سطحی است استاندارد متشکل از کلمات، عبارات و تصاویری برای هشدار و اعلام خطر به کارگران یا سایر افرادی که به نحوی در معرض خطرات بالقوه و بالفعل محیط کار می‌باشند، یا حاوی توضیحاتی در مورد عواقب و پیامدهای حاصل از آن خطرات و یا بیانگر دستورالعمل های ایمنی به آنان در زمینه چگونگی فرار از موقعیت های خطرناک بوده که این علائم بصورت دائمی و گاهی بصورت موقت در قسمت های مختلف کارگاه و در حین پروسه‌های کاری نصب می‌شوند.
2. اتیکت: سطحی است استاندارد عموماً از جنس مقوا، پلاستیک یا ورق نازک فلزی که معمولاً بر روی قطعه‌ای از تجهیزات یا ماشین آلات چسبانیده، آویزان و یا پرچ می‌شود و برای مشخص کردن و هشدار خـطر موجود یا احتمال وجود شرایط خطرناک بکار می‌رود.
3. کلمه اعلان: عبارتی است که برای جلب توجه فوری مخاطبین وکارگران بکار رفته، در قسمت بالایی تابلوی علامت یا اتیکت درج شده و معرف ماهیت اصلی علامت مربوطه، شدت نسبی خطر و سطح آسیب احتمالی می‌باشد.
4. نشان ویژه یا سمبل اعلان ایمنی: یک مثلث متساوی الاضلاع که در بخش میانی آن یک علامت تعجب بکار رفته است.
5. 5 ـ کادر اعلان خطر: کادر اصلی تابلو یا اتیکت ایمنی است که در قسمت بالای آن بوده معمولاً متشکل از کلمه اعلان و سمبل اعلان ایمنی می‌باشد و به نحوی رنگ اصلی تابلو یا اتیکت را نیز در بر می‌گیرد.
   6 ـ کادر پیام نوشتاری: قسمتی از تابلوی علامت یا اتیکت ایمنی که با کلمات یا عباراتی کوتاه، شرایط خطرناک خاصی را گوشزد کرده، عواقب و پیامدهای حاصل از آن را بیان نمـوده یا به مخاطبان دستورالعملی را ارائه می‌دهد.
6. کادر تصویری: بخشی از تابلوی علامت یا اتیکت ایمنی که متشکل از توصیف و نمایش تصویری از خطر مربوطه بوده و برای مشخص کردن شرایط خطرناک بکار می‌رود یا روش های اجتناب از قرارگیری در معرض خطر را به تصویر می‌کشد، الزام به انجام عمل یا اقدام خاصی را بیان می‌کند و یا حاوی یک دستورالعمل ایمنی می‌باشد.
7. فاصله مشاهده ایمن: حداکثر فاصله‌ای که فرد بتواند تابلوی علامت یا اتیکت ایمنی مدنظر را با دقت لازم خوانده و فرصت انجام عکس العمل مناسب و یا پیروی از پیام ایمنی موجود در آن را داشته باشد.

   تابلوی علائم ایمنی براساس نوع پیام و بکارگیری رنگ ها به گروه های زیر تقسیم بندی می‌شوند:

   1. علائم خطر.
   2. علائم هشدار دهنده.
   3. علائم احتیاط.
   4. علائم دستورالعمل های ایمنی.
   5. علائم آگاه کننده.
   6. سایر علائم کاربردی از جمله: علائم خطرات بیولوژیکی، علائم خطرات تشعشعی، علائم نشاندهنده جهت، علائم ایمنی حریق، علائم ترافیکی و راهنمایی و رانندگی و علائم خروج اضطراری.

   تقسیم بندی اتیکت های ایمنی:

    اتیکت های ایمنی به پنج گروه اصلی زیر تقسیم‌بندی می‌شوند:

   1. اتیکت‌های خطر.
   2. اتیکت‌های احتیاط.
   3. اتیکت‌های هشداردهنده.
   4. اتیکت‌های خطرات بیولوژیکی.
   5. اتیکت‌های خطرات تشعشعی.